Dikte Çözümleri
Yavaş Bilgisayarı Hızlandırmanın Pratik Yolları
Kısa cevap: Yavaş bir bilgisayarı hızlandırmanın en hızlı yolu üç adımdır: gereksiz başlangıç programlarını kapatın, diskte yer açın, hafızayı (RAM) tüketen uygulamaları kontrol edin. Bu üç iş çoğu makinede 20-30 dakika sürer ve ek para gerektirmez. Donanım değişikliği en son düşünülecek adımdır. Aşağıdaki sıralamayı yukarıdan aşağıya uygulayın; her adımdan sonra bilgisayarı yeniden başlatıp farkı gözlemleyin.
Önce Yavaşlığın Nedenini Anlayın
Her yavaşlık aynı sebepten olmaz. Doğru yeri düzeltmek için önce belirtiye bakın.
- Açılış çok uzun sürüyor: Genellikle başlangıç programları suçlu.
- Her şey genel olarak ağır: Disk dolu veya RAM yetersiz olabilir.
- Sadece tarayıcı yavaş: Çok fazla sekme ve eklenti var.
- Fan sürekli çalışıyor, cihaz ısınıyor: Arka planda bir işlem CPU'yu kilitlemiş olabilir.
- Sadece internet yavaş: Bilgisayar değil, bağlantı sorunu. WiFi tarafını ayrıca kontrol etmek gerekir.
Windows'ta Görev Yöneticisi'ni (Ctrl + Shift + Esc), Mac'te Etkinlik Monitörü'nü açın. CPU, Bellek ve Disk sütunlarına tek tek tıklayın. En üstte hangi uygulama duruyorsa, sorunun kaynağı büyük olasılıkla o.
Başlangıç Programlarını Yönetin
Birçok program kurulurken "bilgisayar açılırken beni de başlat" iznini sessizce alır. On tanesi bir arada açılışı dakikalara çıkarır.
- Görev Yöneticisi'ni açın, Başlangıç uygulamaları sekmesine geçin.
- "Başlangıç etkisi" sütununa göre sıralayın. Yüksek yazanlara odaklanın.
- Şunları rahatça devre dışı bırakabilirsiniz: mesajlaşma uygulamaları, müzik uygulamaları, oyun mağazaları, yazıcı yardımcı araçları, bulut istemcileri (elle de başlatabilirsiniz).
- Şunlara dokunmayın: antivirüs, dokunmatik yüzey/klavye sürücüleri, sistem bileşenleri, ses sürücüsü.
Devre dışı bırakmak programı silmez. Yine ihtiyaç duyarsanız simgesine tıklayıp açarsınız. Emin olmadığınız bir kayıt varsa adını arayıp ne işe yaradığını öğrenin. Google aramasında tırnak içinde tam adı yazmak daha net sonuç verir.
Arka planda çalışan gereksiz yazılımlar
- Aynı işi yapan iki program kuruluysa birini kaldırın (iki PDF okuyucu, iki temizleme aracı).
- "Hızlandırıcı", "optimizer", "driver updater" adlı araçlar genellikle fayda değil yük getirir.
- Bir yıldır açmadığınız programı kaldırın. Ayarlar > Uygulamalar bölümünden liste halinde görebilirsiniz.
Diskte Nefes Alacak Yer Bırakın
Sistem diski tamamen dolduğunda işletim sistemi geçici dosya yazacak yer bulamaz ve her şey yavaşlar. Kabaca diskin %15-20'si boş kalmalı.
- Windows'ta Depolama Duyarlılığı (Storage Sense) ayarını açın. Geçici dosyaları ve Geri Dönüşüm Kutusu'nu kendisi temizler.
- Disk Temizleme aracını çalıştırın. "Geçici dosyalar", "önbellek", "eski Windows kurulumu" en çok yer açan kalemlerdir.
- İndirilenler klasörünü boyuta göre sıralayın. Kurulum dosyaları genelde çöp durumundadır.
- Videolar ve fotoğraflar diski en çok şişiren içeriktir. Bunları harici diske veya bulut depolamaya taşımak temiz bir çözüm.
Diski birleştirme (defrag) konusunda dikkat: klasik sabit disklerde işe yarar, SSD'de gereksizdir, hatta ömrü kısaltır. Modern Windows bunu kendisi ayırt eder, elle zorlamayın.
Hafıza (RAM) Kullanımını Kontrol Edin
RAM dolduğunda sistem diski hafıza gibi kullanmaya başlar. Disk RAM'den kat kat yavaştır; işte o "kilitlenme" hissi buradan gelir.
- Görev Yöneticisi'nde Bellek sütununa tıklayın. En çok tüketen ilk üç uygulamayı not edin.
- Tarayıcı listenin başındaysa şaşırmayın. Her sekme ayrı bellek tüketir. 30 sekme yerine yer imi kullanın.
- Kullanmadığınız tarayıcı eklentilerini kaldırın. Eklentiler hem RAM hem güvenlik yükü.
- Aynı anda video düzenleme, oyun ve 20 sekme çalışmaz. İş yükünü sıraya alın.
- Bellek kullanımı sürekli %90 üstündeyse RAM yükseltmesi gerçekten mantıklıdır. Bu, en ucuz ve en etkili donanım yükseltmesidir.
Sık Atlanan Ama Etkili Adımlar
- Güncellemeleri yapın. İşletim sistemi ve sürücü güncellemeleri sadece güvenlik değil, performans düzeltmesi de içerir.
- Kötü amaçlı yazılım taraması yapın. Ani ve açıklanamayan yavaşlık çoğu zaman zararlı yazılım işaretidir.
- Yeniden başlatın. Günlerce kapatılmayan bilgisayarda bellek sızıntısı birikir. Uyku modu, yeniden başlatmanın yerini tutmaz.
- Havalandırmayı temizleyin. Toz tıkalıysa işlemci ısınır ve kendini yavaşlatır. Dizüstünü yatak veya battaniye üzerinde kullanmayın.
- Güç planını kontrol edin. Dizüstünde "güç tasarrufu" modu performansı kasten düşürür. Prize takılıyken "dengeli" veya "yüksek performans" seçin.
- Masaüstünü boşaltın. Yüzlerce dosyanın masaüstünde durması açılışı geciktirir. Klasörleyin.